به مناسبت سالروز شهادت سفیر حسینی در کوفه؛

در موضوع استعفای مسلم از نمایندگی امام حسین(ع) و وقایع مربوط به آن، تردید جدی وجود دارد، به نظر می‌رسد که ساختن این گونه داستان‌ها، توسط هواداران بنی‌امیه و با هدف تحریف تاریخ عاشورا صورت گرفته است.



روز نهم ذی‌الحجه روز شهادت مسلم بن عقیل، سفیر امام حسین علیه‌السلام است، به همین مناسبت و با کمک «دانشنامه 14 جلدی امام حسین(ع)» بر روزهای سخت خروج نماینده امام حسین (ع) از مکه و شهادتش را در کوفه نظر می‌کنیم.
تاریخ طبری به نقل از ابو مخنف آورده است: آن گاه که حسین (ع) مسلم بن عقیل را فرا خواند و او را به همراه قیس بن مسهر صیداوی، عمارةبن عبید سلولی و عبدالرحمان ‌بن عبدالله بن کدن ارجبی به سمت کوفه فرستاد او را به پروا کردن از خدا، پنهان نگه داشتن جریان سفر و نرمی و ملاطفت (با مردم) فرمان داد و نیز به اینکه اگر تشخیص داد مردم، یکپارچه و قابل اعتمادند به سرعت ایشان را باخبر سازد.
مسلم حرکت کرد تا وارد شهر مدینه شد و در مسجد پیامبر خدا (ص) نماز خواند و با کسانی از بستگانش که می‌خواست خداحافظی کرد آن گاه دو راهنما از قبیله قیس اجیر کرد. وی با آن دو حرکت کرد ولی راه را گم کردند تشنگی شدیدی به آنها دست داد دو راهنما گفتند این راه به آب می‌رسد همگی از تشنگی، در حال مرگ بودند. مسلم ‌بن عقیل نامه‌ای برای حسین (ع) توسط قیس بن مسهر صیداوی از تنگه بطن خبیث فرستاد: « اما بعد، به راستی که من از مدینه به همراه دو راهنما بیرون آمدم؛ ولی آن دو، راه را گم کردند. تشنگی بر ما غالب شد و آن دو از تشنگی مردند. ما آمدیم تا به آب رسیدیم و با کمترین رمق باقی مانده در بدن، زنده ماندیم. این آب، در سرزمینی است که تنگه بطن خبیت نامیده می‌شود. من، این رخداد را نشانه بدشگونی این سفر می‌دانم اگر مرا معذور بداری و دیگری را به جای من به کوفه بفرستی بهتر است».
امام حسین (ع) در جواب او نوشت: «امیدوارم که ترس، تو را وادار به نوشتن استعفانامه نکرده باشد. به آن سمتی که تو را روانه ساختم، حرکت کن درود بر تو باد!» مسلم چون نامه را خواند، گفت: این نامه نوشتن، به خاطر ترس بر جانم نبود پس به مسیر ادامه داد تا به آبگاهی از قبیله «طی» رسید در آنجا فرود آمد و سپس از آنجا بار بست. او مردی را دید که شکار می‌کرد شکارچی به سوی آهویی تیرانداخت و او را کشت مسلم گفت: دشمن ما نیز به خواست خدا کشته خواهد شد.
عمار دهنی به امام باقر(ع) گفت: جریان کشته شدن حسین(ع) را برایم تعریف کن آن گونه که گویا خود، حضور داشته‌ام حضرت فرمود: معاویه از دنیا رفت، در حالی که «ولید بن عقبة بن‌ابی سفیان» والی مدینه بود او را به سوی حسین(ع) فرستاد تا از وی بیعت بگیرد امام حسین(ع) به او فرمود: «این کار را تاخیر بینداز و مدارا کن». ولید نیز چنین کرد و امام(ع) از مدینه به سمت مکه حرکت کرد. پس مردم کوفه و نامه‌هایشان به دست حسین(ع) رسید که: «ما خود را وقف شما کرده‌ایم و در نماز جمعه حاکم، شرکت نمی‌کنیم. پس نزد ما بیا» در آن زمان «نعمان بن بشیر انصاری» والی کوفه بود.
حسین(ع) در پی مسلم بن عقیل، «علی‌بن ابی طالب» را فرستاد و به وی فرمود: «به سمت کوفه حرکت کن و در آنچه که برایم نوشته‌اند بنگر تا درست باشد».مسلم، از مکه بیرون آمد تا به مدینه رسید از مدینه دو راه نما با خود همراه کرد آن دو، او را از بیابان بردند و تشنگی شدیدی بر آنان هجوم آورد، تا آنجا که یکی از دو راه نما مرد. مسلم برای حسین(ع) نامه نوشت و درخواست استعفا کرد؛ ولی حسین(ع) در پاسخ نوشت: «به سمت کوفه حرکت کن».
اما یکی دیگر از راویان به نام «ابوالفتوح» قضایای خروج مسلم از مکه را با کمی تفاوت، آن را این گونه نقل می‌کند: مسلم بن عقیل از مکه به سمت مدینه پنهانی حرکت کرد تا  مبادا کسی از بنی امیه او را بشناسد وقتی وارد مدینه شد، نخست به مسجد پیامبر خدا(ع) رفت و دو رکعت نماز خواند. آنگاه در تاریکی شب آمد و با برخی از بستگانش خداحافظی کرد سپس دو راه نما از قبیله قیس عیلان، اجیر کرد تا راه‌نمای وی باشند و او را از بیراهه به کوفه ببرند.
راوی می‌گوید: دو راه‌نما او را شبانه از مدینه بیرون بردند؛ ولی راه را گم کردند و از مسیر دور افتادند لذا تشنگی بر آن دو، غلبه کرد و هر دو از تشنگی، جان دادند. آنگاه مسلم بن عقیل نامه‌ای را با این مضمون برای حسین(ع) نوشت: «به نام خداوند بخشنده مهربان، به حسین بن علی، از مسلم بن عقیل اما بعد، من به همراه دو راه‌نمایی که اجیر کردم، از مدینه بیرون آمدم؛ ولی آن دو، راه را گم کرده و هلاک شدند سپس ما به آب دست یافتیم گرچه نزدیک بود تا من نیزا هلاک شوم؛ ولی با رمقی اندک، خود را نجات دادم. ای پسر دختر پیامبر خدا! ما در منطقه‌ای به نام مضیق، بر آب دست یافتیم. از این حادثه‌ای که پیش آمد چنان به نظرم می‌رسد که مرا از این کار، معاف داری. والسلام!»
راوی می‌گوید: حسین(ع) چون نامه مسلم بن عقیل ـ که خدای، رحمتش کند ـ را خواند، دانست که مسلم، مرگ دو راه‌نما را به فال بد گرفته و از این جهت، بی‌تاب است. از این رو برایش نوشت: «به نام خداوند بخشنده مهربان. از حسین بن علی، به مسلم بن عقیل. اما بعد، من امیدوارم که ترس و سستی، تو را بر نوشتن نامه و درخواست استعفا، وادار نکرده باشد. بدانچه ماموری، ادامه بده. درود و رحمت و برکات خداوند، بر تو باد!»
وقتی نامه به دست مسلم رسید، ناراحت شد و گفت: «ابا عبدالله الحسین، به من، ترس و سستی نسبت داده و این، چیزی است که من در خود، سراغ ندارم». سپس وی از این مکان به سمت کوفه حرکت کرد و مردی شکارچی را دید مسلم به وی نگاهی انداخت و دید که به سوی آهویی، تیری پرتاب کرد و او را کشت. مسلم گفت: «به خواست خداوند متعال، ما هم دشمنانمان را می‌کشیم».

همچنین، الأخبار و الطوال، البدایة و النهایة و برخی از دیگر منابع، این ماجرا با اندک اختلافی ذکر کرده‌اند که به دلیل طولانی شدن مطالب از ادامه آنها خودداری می‌شود.

* تأملی در گزارش‌های مربوط به استعفای مسلم از نمایندگی امام حسین (ع)

برپایه گزارش‌هایی که گذشت، مسلم‌بن عقیل پس از پذیرفتن نمایندگی امام حسین علیه‌السلام برای رفتن به کوفه از مکه به مدینه آمد و از آنجا با دو نفر راهنما به سوی کوفه حرکت کرد؛ اما آن دو راهنما راه را گم کردند و هر دو از شدت تشنگی هلاک شدند. مسلم و همراهانش با زحمت بسیار خود را به آب رسانده و نجات یافتند ولی او این حادثه را به فال بد گرفت و از این رو نامه‌ای به امام حسین (ع) نوشت و از به انجام رساندن این مأموریت عذرخواهی کرد امام در پاسخ وی نیز ضمن متهم کردن او به ترس از انجام دادن مأموریتش با استعفای وی مخالفت کرد و دستور اکید داد که به راه خود ادامه دهد.

این گزارش‌ها بنا به دلایلی که به آنها اشاره می‌شود فاقد اعتبارند:

۱-هیچ یک از این گزارش‌ها سند معتبری که بتوان به آن اعتماد کرد، ندارند
۲- براساس اسناد تاریخی، مسلم، فاصله مکه تا کوفه را در مدت بیست روز طی کرد زیرا وی در پانزدهم رمضان از مکه بیرون آمد و در پنج شوال وارد کوفه شد. با عنایت به اینکه فاصله مکه تا کوفه حدود هزار و ۴۰۰ کیلومتر است او باید به طور متوسط هر روز ۷۰ کیلومتر راه را طی کرده باشد و البته این جدا از چند روز توقفی است که در مدینه داشته است حال اگر بخواهیم که وی پس از خارج شدن از مدینه، قاصدی را به مکه فرستاده تا از امام (ع) کسب تکلیف کند، چنانچه فرصتی را که برای پیدا کردن قاصد و اعزام او به مکه برای گرفتن پاسخ از امام(ع) و بازگشت قاصد از مکه لازم بوده، به مدتی که خود او در مدینه مانده و مدتی که برای استراحت نیاز داشته، بیفزاییم، زمان سفرش به طور قطع، بیش از یک ماه می‌شود.
۳ـ بعید به نظر می‌رسد راهنمایانی که به سختی‌های راه عادت دارند، هر دو از تشنگی هلاک شوند، اما مسلم و همراهانش زنده بمانند.
۴ـ فال بد زدن در فرهنگ اسلامی، نکوهیده است. از این رو، بعید به نظر می‌رسد که شخص والا مرتبه‌ای همچون مسلم که امام حسین(ع) او را به نمایندگی از جانب خود برای چنان مأموریت مهمی انتخاب کرده است به بهانه فال بد زدن از نمایندگی امام(ع) استعفا دهد.
۵ـ در نقل ابن کثیر، تعبیر استعفا و کناره‌گیری نیامده است؛ بلکه تنها مسلم از امام حسین(ع) نظر خواسته و کسب تکلیف کرده است.
۶ ـ متهم شدن شخصیت بزرگی مانند مسلم به ترس و سستی در انجام دادن وظیفه از جانب امام حسین(ع) بعید است.
بر پایه این دلایل و قرائن، می‌توان گفت: در موضوع استعفای مسلم از نمایندگی امام حسین(ع) و وقایع مربوط به آن، تردید جدی وجود دارد و به نظر می‌رسد ساختن این گونه داستان‌ها، توسط هواداران بنی امیه و با هدف تحریف تاریخ عاشورا صورت گرفته است و جاعلان، بسیاری از حقایق تاریخی را با داستان‌های جعلی در آمیخته‌اند.


به کوشش گروه فرهنگی / حوزه آئین و اندیشه فارس

مدیر حوزه ‌علمیه امام رضا(ع) تهران با بیان اینکه سالک معنوی باید به گونه‌ای از شناخت و بصیرت در روز عرفه برسد تا حرکت تازه‌ای را شروع کند، کسب معرفت روز عرفه را مقدمه قربانی شدن در پیشگاه خداوند دانست.

حجت‌الاسلام والمسلمین حسن قاسمی مدیر حوزه علمیه امام رضا(ع) تهران با بیان اینکه در تمام ادیان الهی روز عرفه از اهمیت خاصی برخوردار است، اظهار داشت: از روایات برمی‌آید شروع عرفه از زمان حضرت آدم علیه‌السلام بوده است، در روز عرفه توبه حضرت آدم(ع) پذیرفته شد و جبرئیل به آدم اسامی پنج تن آل عبا را آموخت تا خداوند توبه او را قبول کرد و حضرت ابراهیم در این روز حقایق برایش مکشوف شد و فهمید اسماعیل را به قربانگاه ببرد.
وی افزود: سالک معنوی در این روز باید به گونه‌ای از نظر شناخت و بصیرت برسد که یک حرکت نویی را ایجاد کند و با معرفت تغییری در خود ایجاد کند، چرا که راه شناخت خدا و معنویت هیچ‌گاه به پایان نمی‌رسد.
حجت‌الاسلام قاسمی با اشاره به اینکه حتی انبیاء و اولیاء در روزهای‌های عرفه جلوه‌های جدیدی از معرفت برای آنها حاصل می‌شد، خاطرنشان کرد: دعای عرفه امام حسین علیه‌السلام کم‌نظیرترین و بی‌نظیرترین دعایی است که می‌تواند تدبر را در معرفت واقعی برای انسان در تمام ابعاد حاصل کند؛ امام حسین علیه‌السلام با خواندن دعای عرفه سعی کرد مردم زمان خویش را که گرفتار بت‌های سامری شده بودند را دوباره به معرفت فراخواند.
وی با بیان اینکه برای کسب معرفت باید سراغ صاحبان این معرفت یعنی اهل‌بیت علیهم‌السلام رفت، ادامه داد: ارتباط واقعی در عرفه با ولی خدا جلوه‌هایی از معرفت است، روز عرفه پیامش این است که اگر کسی معرفت برایش حاصل شد، قطعاً قربانی شدن خود و متعلقاتش، نفس و جانش را برای خدا حاصل خواهد شد.

منتشر شده در گروه آیین و فرهنگ و اندیشه فارس

هنگامی که اباعبدالله الحسین(ع) خبر شهادت «مسلم‌بن عقیل» را شنید، فرمود: خدا مسلم را رحمت کند که او به رحمت و رضوان خدا شتافته و تکلیفش را ادا کرد.



«مسلم‌بن عقیل» یکى از این چهره‌های شاخص شیعه است، شنیدن نام او یادآور همه خوبی‌ها، رشادت‌ها و جوانمردی‌هاست، خواندن زندگی‌نامه این سردار رشید اسلام، درس‌آموز و الهام بخش است، حماسه مسلم‌بن عقیل در کوفه، پیش درآمدى بر نهضت عظیم عاشورا بود و خود مسلم، پیشاهنگ نهضت سیدالشهدا علیه‌السلام و سفیر انقلاب کربلا و پیش مرگ حماسه تاریخ ساز و جاویدان عاشورا بود.
«مسلم‌بن عقیل»، برادرزاده و داماد امیرالمؤمنین (ع) و پسر عموى اباعبدالله الحسین علیه‌السلام بود، دودمانى که مسلم در آن رشد یافت، دودمان علم و فضیلت و شرف بود، مسلم از آغاز کودکى، در میان جوانان بنى‌هاشم به خصوص در کنار امام حسن علیه‌السلام و امام حسین علیه‌السلام بزرگ شد و کمالات اخلاقى و بنیان ولایت و درس هاى حماسه و ایثار و شجاعت را به خوبى فرا گرفت. 
در زمان حکومت امام علی علیه‌السلام در بین سال‌هاى 36 تا 40 هجرى، متصدى برخى از منصب‌هاى نظامى در لشگر از جمله جنگ صفین بوده است، در بیان جایگاه والای حضرت مسلم همین بس که حضرت على علیه‌السلام از پیامبر اسلام حدیثى را در مدح «عقیل » نقل مى‌کند که آن حضرت فرمودند «من او را (عقیل ) به دو جهت دوست دارم؛ یکى، به خاطر خودش و یکى هم به خاطر این که پدرش ابوطالب او را دوست مى داشت.» و در آخر، خطاب به على علیه السلام فرمود «فرزند او (مسلم بن عقیل) کشته راه محبت فرزند تو خواهد شد، چشم مؤمنان بر او اشک مى‌ریزد و فرشتگان مقرب پروردگار بر او درود مى فرستند».
لذا هنگامی نامه‌های کوفیان به دست امام حسین علیه‌السلام رسید، «مسلم‌بن عقیل» را مناسب‌ترین فرد برای انجام مأموریت در کوفه دید، چرا که هم آگاهى سیاسى و درایت کافى داشت و هم دارای تقوا و دیانت و هم خویشاوند نزدیک امام بود، اباعبدالله (ع) به نمایندگانى که از کوفه آمده بودند، فرمود «من، برادر و پسر عمویم «مسلم بن عقیل» را با شما به کوفه مى‌فرستم، اگر مردم با او بیعت کردند؛ من نیز خواهم آمد»، این که امام از «مسلم بن عقیل» به عنوان «برادرم» و «فرد مورد اعتمادم» نام مى برد، میزان لیاقت و کفایت «مسلم» را مى‌رساند.
هر چند که در روزهای اولیه حضور مسلم در کوفه، مردمان بسیاری با او بیعت کردند، اما کوفیان بزدل و بی‌وفا از ترس جان و مال خویش به راحتی پیمان‌شکنی کردند و او را تنها گذاشتند، آری! ورق برگشت و زمانه به تلخی گرائید، کوفه‌ای که برای مسلم وطن شده بود اینک غربت‌سرا گشت، هیچ کسی او را نمی‌شناسد، و این ندا به گوش می‌آید، آه از غریبی در وطن!
مسلم در پی پناهگاهی شب را به روز می‌رساند و غریبانه در پس کوچه‌های کوفه می‌گردد تا شاید کسی او را پناه دهد، «طوعه» زنی شیعه و هوادار مسلم که جلوی خانه‌اش ایستاده است، منتظر پسرش است، اما چه سود که این غریب و آواره کوچه‌ها را نمی‌شناسد، مسلم از او جرعه‌ای آب می‌طلبد، اما پس از نوشیدن آب، همچنان مسلم ایستاده است، هنگامی که طوعه او را شناخت، به خانه‌اش دعوت کرد.  
آن شب لحظه‌ها برای مسلم طور دیگری معنا می‌شد، گویی شب قدر بود، شب آخر، شب وصال همیشگی! امام علی علیه‌السلام را به خواب می‌بیند… اینک در بالای دارالاماره ذکر خدا را بر لب جاری می‌کند و  خدایش را فریاد می‌زند «خدایا! تو خود میان ما و این فریبکاران نیرنگ‌باز که دست از یاری ما کشیدند، حکم کن!»
آری! شکوه و عظمت مسلم در آن اوج و بر فراز آن سکوی شهادت و معراج دیدنی بود، گر چه آنان، این قهرمان اسیر و دست بسته را با تحقیر و توهین برای کشتن به بالای دار الاماره بردند، لیکن عزت مرگ شرافتمندانه در راه حق، چیز دیگری است.
سید سالاران شهیدان هنگامی که در یکی از منزلگاه‌های میان راه خبر شهادت «مسلم بن عقیل» را شنید، بسیار محزون شد و اشک در چشمان مبارکش حلقه زد و فرمود: «خدا مسلم را رحمت کند که او به رحمت و رضوان خدا شتافته و تکلیفش را ادا کرد و آنچه که به دوش ماست، مانده است».

 رعایت ادب، حضور قلب و پی‌بردن به ارزش و اهمیت حجاب از جمله حکمت رعایت حجاب اسلامی زن در هنگام نماز است.



واجب نیست زنان با چادر نماز بخوانند، هر لباسی که بتواند حد شرعی پوشش را در نماز داشته باشد، می‌توان در نماز از آن استفاده کرد، مراجع عظام تقلید در جواب این سوال که زن در هنگام نماز چه مقدار از بدن را باید بپوشاند؟ می‌فرمایند «باید تمام بدن و موى خود را به جز صورت (به مقدارى که شستن آن در وضو واجب است)، دست‏ها تا مچ و پاها تا مچ را بپوشاند، اما براى آنکه یقین کند که مقدار واجب را پوشانده است، باید مقدارى از اطراف صورت و پایین‏تر از مچ را نیز بپوشاند.( توضیح المسائل مراجع، م 789 آیت اللّه وحید، توضیح المسائل، م 795 و آیت اللّه خامنه‏اى، اجوبة الاستفتاءات، س 734.)
در مورد حجاب زنان در نماز، در روایات، به دلیل و روایت خاصی که حکمت آن را بیان کند، برخورد نکرده‌ایم، در حالی که اصل وجوب پوشش زنان در آن‌ها بیان شده است، در عین حال که می­دانیم و اطمینان داریم احکام دین اسلام بر اساس مصالح واقعی است که خداوند عالم به تمام اسرار آن­ها آگاهی داشته، بر بندگان مقرر و معین کرده تا به مصالح واقعی احکام دست یافته و به سعادت و کمال برسند.
همچنین به عنوان یک حکمت عام در احکام دین اسلام می­دانیم که مقررات الهی سنجشی برای میزان تعبد و تسلیم انسان در مقابل پروردگار است که چقدر اهمیت و ارزش به رضای الهی می­نهد، اگر خواسته دل بر خلاف رضای الهی باشد، چگونه عمل خواهد کرد و میزان تعبد و تسلیم او در مقابل آفریدگار جهان و عالِم به تمام اسرار هستی چگونه خواهد بود.
حکمت پوشش بدن و رعایت حجاب اسلامی بر زن در حال نماز پنهان کردن و مستور نمودن خود از خدا نیست؛ زیرا چیزی از علم خدا پنهان نیست، خداوند بر همه چیز در همه حالات آگاه است، لکن حکمت‌های دیگری در کار است که ممکن است موارد زیر نیز از حکمت‌های حجاب در هنگام نماز باشد:

رعایت ادب
یکی از حکمت‌های این حکم رعایت ادب است؛ یعنی بدون ستر عورت و پوشش لازم هنگام نماز خواندن نوعی بی‌احترامی به حساب می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌آید، این مسئله در تمام ادیان در هنگام عبادت وجود داشته و حفظ حجاب برای زنان دارای اهمیت ویژه بوده است.

حضور قلب
حکمت دیگر این است که رعایت حجاب و آداب دیگر در نماز مانند پاک بودن بدن و لباس در تحصیل حضور قلب مؤثر است، رعایت این برنامه‌ها شخص را از غیاب به حضور می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌رساند، پرده‌ها و حجاب‌هایی را که میان بنده و خدا ایجاد شده است، کنار می‌‌‌‌‌‌‌‌‌زند.
در دین اسلام برای نماز و ایستادن در مقابل پروردگار و راز و نیاز با او، آداب و احکامی قرار داده شده تا انسان آمادگی لازم برای حضور در مقابل پروردگار را پیدا کند، مانند طهارت، رعایت قبله، حجاب نیز یکی از آداب لازم برای نماز است که با رعایت و توجه به حجاب آمادگی لازم برای نماز خواندن را پیدا می‌کند.

پی بردن به ارزش و اهمیت حجاب
حکمت دیگری برای پوشش در هنگام نماز تأکید در موضوع پوشش و حجاب بانوان است، حجاب و پوشیده بودن بدن زن پسندیده و محبوب خدا است، این حکم به زنان مسلمان می‌فهماند که حجاب مطلوب خداوند است، به گونه‌ای که حتی در نماز از زن مسلمان خواسته با حفظ حجاب با خداوند سخن گوید، چون او بنده‌اش را این گونه می‌پسندد، نیز می‌تواند تمرینی برای زنان با ایمان باشد که در حفظ حجاب به هنگام برخورد با نامحرمان کوشا باشند، حفظ حجاب در میان جامعه اهمیت بسیار دارد،
چه بسا حکمت‏های دیگری نیز وجود داشته باشد که از آن‏ها آگاهی نداشته باشیم.

به کوشش گروه آیین و اندیشه

 سردار باقرزاده روایت کرد: قذافی با غرور خاصی از مرحوم خلخالی سوال کرد “آیا کتاب سبز مرا خوانده‌ای؟” مرحوم خلخالی در پاسخ می‌گوید: “نعم” قذافی می‌پرسد “چطور بود"؛ مرحوم آیت‌الله خلخالی پاسخ می‌دهد “ذلکَ الکتابُ القیمه، بطنه الشیده و کلة چرته".



سردار سیدمحمد باقرزاده با ذکر خاطره‌ای از مرحوم صادق خلخالی و دیدار وی با قذاقی در دوران دفاع مقدس اظهار داشت: در ایام دفاع مقدس مسئولان کشور بنابر برخی مسائل و ضرورت‌های جنگ دیدارهایی با سران برخی کشورها انجام می‌دادند. در همین ارتباط مرحوم صادق خلخالی سفری به لیبی داشتند که در این سفر با قذافی، دیکتاتور معدوم ملاقات کردند.

وی ادامه داد: در این ملاقات قذافی با غرور خاصی از مرحوم خلخالی سوال کرد “آیا کتاب سبز مرا خوانده‌ای؟” مرحوم خلخالی در پاسخ می‌گوید: “نعم” قذافی می‌پرسد “چطور بود"؛ مرحوم خلخالی پاسخ می‌دهد “ذلکَ الکتابُ القیمه، بطنه الشیده و کلة چرته".

رئیس بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس بیان داشت: قذافی به تصور اینکه خلخالی همچنان در مقام تعریف و تمجید از کتاب سبز اوست، بادی به غبغب انداخته و با لبخند و غرور و تکان دادن سر، رضایت خود را از تمجیدهای مرحوم خلخالی اعلام می‌دارد؛ غافل از اینکه ایشان بعد از یکی دو کلمه تعریف کردن به زبان عربی در پایان به اصطلاح کانال را تغییر داده و با بکارگیری کلمه فارسی “چرت” مهر باطلی بر کتاب به اصطلاح “سبز” قذافی می‌زند.

منتشر شده در گروه ایثار و شهادت فارس