رهبر انقلاب:
ما از هیچ جنگى استقبال نمیکنیم، ما به هیچ جنگى مبادرت نمیکنیم و پیش‌دستى نمیکنیم، امّا اگر جنگى اینجا اتّفاق بیفتد، آن کسى که سرشکسته از جنگ خارج خواهد شد آمریکاى متجاوز و جنایتکار است.
١٣٩٤/٤/٢٧
•
الإمام الخامنئي؛
نحن لا نرحب بأي حرب، نحن لا نبادر لابتداء أي حرب، لكن في حال نشبت أي حرب هنا، فإن من سيخرج منها مكسوفا ومهزوما هو أمريكا المعتدية والمتغطرسة والمجرمة.
١٨/٠٧/٢٠١٥
•
Ayatollah Khamenei:
Of course we neither welcome, nor begin war, but in case of #war, #US will leave it #disgraced.
18/07/2015

موفقیت
هر پیشرفت و موفقیتی مقدمات و پیش نیازهایی دارد که اطلاع داشتن از آن ها برای ما ضروری است، برای موفقیت در خداگونه شدن هم باید از رموزی آگاهی داشته باشیم که در این مقاله به طور اختصار به چند مورد اشاره می کنیم .
1- قبل از تصمیم و اقدام در هر زمینه و زمانه ای چهار محور کلیدی را فراموش نکنیم:
الف - مطالعه، یعنی جمع آوری اطلاعات در مورد هر آنچه در پیش داریم: ازدواج – خرید مسکن – انتخاب شغل – استفاده از رسانه های مدرن و …
ب- مشاوره: بهره گیری از تخصص و تجربه ی اهل فن در آن رشته و موضوع تصمیم
ج- مشاهده: مشاهده ی خوبان و بدان – ادب از که آموختی از بی ادبان- ادب از که آموختی از با ادبان – بنابه فرموده امیر مومنان علی (علیه السلام) از آنچه در دیگران می بینی و نمی پسندی دوری کن و از آنچه در دیگران می بینی و می پسندی پیروی کن.
د- مجاهده: تلاش و پی گیری عملی با عزمی راسخ و استوار.
2- خوشبختی و موفقیت تنها یک راه دارد:
حسرت گذشته را نخوردن و حرص آینده را نزدن و حال را در یافتن و از آنچه (مادی و معنوی) داریم بهره گرفتن.
بخش مهمی از ناکامی ها، نا امیدی ها، غم ها و غصه ها یا به جهت افسوس و افسردگی برای گذشته است و یا غصه برای رسیدن به آینده و آنچه نداریم .
با خوبان معاشرت کنیم تا عطر معرفت و معنویتشان در جان و جوهرمان تزریق شود در آیات و روایات متعددی بر این مهم تأکید شده است که انسان با آئین و کیش دوستان خود زندگی می کند برای شناخت افراد کافیست دوستان و معاشرانش را بشناسیم رمز موفقیت و خودسازی آمد و شد با پاکان و نیکان است
3- به همه دهن ها غذا بدهیم:
ما تنها یک دهان نداریم ده ها، دهان داریم به هر یک غذا ندهیم افسرده، پژمرده و بیمار می شویم دهانی که محتاج علم است دهانی که به دعا نیاز دارد، دهانی که از محبت و عشق تغذیه می شود ، دهانی که با خدمت کردن به دیگران سیراب می شود. اگر خود را از هر یک محروم کنیم بیمار و ناکام خواهیم شد.
4- کلنگ را یکجا بزن :
برای رسیدن به آب که مایه حیات است باید تنها به یک نقطه کلنگ زد. (مثلا) اگر به جای 5 هزار مرتبه کلنگ به ده جا و ده نقطه از زمین بزنیم و به آب نرسیم و خسته و ناامید شویم شش هزار مرتبه کلنگ به یک نقطه از زمین بزنیم به آب می رسیم پی گیری و مداومت در هر زمینه ای یک اصل اساسی است. همه دانشمندان تمرکز و پی گیری را اصلی ترین پیش نیاز موفقیت خود می دانستند.
5- با چرا زندگی کنیم:
کسی که با چرا زندگی نکند به چراگاه برده شده و چرانده می شود، چرا این فیلم را ببینم؟ چرا درس بخوانم؟ چرا ازدواج کنم؟ چرا با او دوستی کنم؟ چرا صاحب فرزند شوم؟ و…. اگر پاسخ مثبت بود، یعنی محصول اقدام مفید بود انجام بدهیم وگرنه ممنوع.
6- ضمیر ناخودآگاه خود را مدیریت کنیم :
شخصیت، تربیت و عملکرد محصول رویکرد و ضمیر ناخودآگاه است. به عبارت ساده تر هر آنچه را بدون اختیار و از روی عادت و به راحتی انجام می دهیم خروجی ضمیر ناخودآگاه ماست و مثلا به انگشتان یک تایپیست توجه کنید به رانندگی یک راننده نگاه کنید متوجه خواهید شد که با سرعت و بدون سختی عمل مربوط را انجام می دهند.
بنابراین اگر دیده ها و شنیده ها (ورودی ها) را کنترل کنیم آنچه را که به ظاهر فراموش می کنیم در ضمیر ناخودآگاه بایگانی شده در برخورد با حوادث و پدیده ها و رویدادها عکس العمل خاصی را بروز می دهیم برای برخورد مطلوب ، باید ورودی ها کنترل شود اینها را کنترل کنیم .
حسرت گذشته را نخوردن و حرص آینده را نزدن و حال را در یافتن و از آنچه (مادی و معنوی) داریم بهره گرفتن. بخش مهمی از ناکامی ها، نا امیدی ها، غم ها و غصه ها یا به جهت افسوس و افسردگی برای گذشته است و یا غصه برای رسیدن به آینده و آنچه نداریم
7- عقیده محور باشیم نه غریزه محور:
وجه تمایز انسان و حیوان در همین یک جمله است. انسان نه براساس میل که براساس معیار، عمل می کند و حیوان برمبنای میل و غریزه، زندگی می کند. همانطور که در همه حوزه های زندگی به کارشناس مراجعه و از نظراتش تبعیت می کنیم (پزشک، مهندس، وکیل و…) در امور دینی و مهارت های زندگی نیز به کارشناس دین و زندگی مراجعه کنیم و بعد از دریافت احکام و قواعد دینی بر همان محور عمل کنیم تا به قله های موفقیت و شادابی و دینداری برسیم.
8- با سختی ها خود را بسازیم:
از کاخ نشینی ، انسان های آسمانی و موفق و مبارز بیرون نمی آید. مگر اینکه انسان های قرآنی، کاخ نشینان را با خدا آشتی دهند و آلوده را پاک نمایند، بیایم این آیه نورانی را آویزه گوش کنیم که فرمود: « إِنَّ مَعَ الْعُسْرِ یُسْرًا » (سوره الشرح آیه 6) ؛‌به راستی که و بطور قطع با سختی (نه بعد از سختی) آسانی هست.
9- قبل از ورود به هر مجلس و محفلی چه گفتن، چگونه بودن را مرور کنیم و بر همان اساس عمل کنیم، هیجان زده و جو زده نباشیم.
10- با خوبان معاشرت کنیم:
تا عطر معرفت و معنویتشان در جان و جوهرمان تزریق شود در آیات و روایات متعددی بر این مهم تأکید شده است که انسان با آئین و کیش دوستان خود زندگی می کند برای شناخت افراد کافیست دوستان و معاشرانش را بشناسیم رمز موفقیت و خودسازی، آمد و شد با پاکان و نیکان است.
در کتاب عین‌الیقین مرحوم فیض کاشانی آمده است: بنده‌ای در قیامت بدی‌هایش بر خوبی هایش بچربد. او را به سوی دوزخ برند. از جانب حق به جبرئیل خطاب رسد: بنده‌ام را دریاب و از او بپرس در دنیا آیا با علما نشسته تا به شفاعت آنان، او را بیامرزم؟ گناهکار گوید: نه. آیا سر یک سفره با عالمی نشسته؟ گوید: نه. آیا درجایی که عالمی نشسته بود نشسته؟ گوید: نه. آیا با عالمی همنام است؟ گوید: نه. آیا دوست کسی بوده که عالم دوست بوده باشد؟ گوید: آری. خطاب می‌رسد: ای جبرئیل، او را به لطف خویش بخشیدیم، مورد نوازشش قرارده و به بهشت درآور. (عبرت‌آموز ص 157)
گر تو سنگ صخره و مرمر شوی چون به صاحبدل رسی، گوهر شوی
مهر پاکان در میان جان نشان دل مده الا به مهر دلخوشان
(مثنوی- دفتر 1 شماره 722-723)

احمد رزاقی

شاید بتوان اندیشه پرواز به آسمان ها و رها شدن از زندان زمین را از همان ابتدای خلقت آدم به شمار آورد ، چرا که از همان ابتدا انسان عاشق آسمان ها بوده و آرامش و خوشبختی خود را در پرواز به آسمان ها جستجو می کرده است .
این آروزی دیرین را می توان در کتاب های مختلف تاریخی نیز جستجو کرد که چگونه انسان برای صعود به آسمان ها از هیچ سعی و تلاشی دریغ نمی کرده است. اما گاهی برخی این احساس عجیب را فراموش می کنند و از یاد می برند که برای چه به دنیا آمده اند، فراموش می کنند برای این به زمین پا گذاشته اند که راهی برای پرواز یاد بگیرند و بتوانند روزی برای همیشه به آسمان ها پرواز کنند .
مگر نه اینکه خداوند متعال هدف از خلقت را عبادت که همان رها شدن از زمین و آسمانی شدن است را در آیات الهی بیان کرده است آنجا که می فرماید:(وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلاَّ لِیعْبُدُونِ : و جنّ و انس را نیافریدم جز براى آنكه مرا بپرستند.(الذاریات: 56)
و به همین جهت بسیاری از حوادثی که در اطراف ما اتفاق می افتد، حوادثی هستند که می خواهند دوباره پرواز به آسمان ها را به ما متذکر شوند .
در یکی از این اتفاق ها پرنده ای کوچک بر شانه های انسان نشست. او که از این کار تعجب کرده بود نگاهی به پرنده کرد و به او گفت: من درخت نیستم و تو نمی توانی بر شانه های من آشیانه بسازی .
پرنده کوچک که از هوش و ذکاوت بالایی برخوردار بود و مامور بود تا به انسان بفهماند که باید روزی پرواز کند گفت: من فرق درخت ها و آدم ها را خوب می دانم. اما گاهی پرنده ها و انسانها را اشتباه می گیرم.
انسان که از این جمله پرنده نمی توانست خنده اش را کنترل کند باز تعجب کرد اما پرنده باز به سۆالات خود ادامه داد و از او پرسید: راستی، چرا پر زدن را كنار گذاشتی؟ مگر فراموش کردی که خداوند تو را برای پرواز خلق کرده است؟
انسان که منظور پرنده را نفهمیده بود، باز هم لبخندی همراه با تعجب بر لبانش جاری شد.
خداوند در ابتدا به همه انسان ها نعمت پرواز را ارزانی می کند ، اما این انسان است که با اعمال و رفتار خود توان پرواز را از دست می دهد، به راستی چه عملی می تواند مانع از آسمانی شدن انسان ها شود ؟
پرنده گفت: نمی دانی توی آسمان چقدر جای تو خالی است. درهای آسمان بارها به روی تو باز می شوند اما تو قدردان فرصت ها نیستی. انسان که تازه به خودش آمده بود و فهمیده بود اوضاع از چه قرار است دیگر نخندید. انگار ته خاطراتش چیزی را به یاد آورده بود .
کم کم داشت به یاد می آورد که بارها و بارها به او فرصت پرواز داده شده است، انگار همین دیروز بود که پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله به همه انسان ها اعلام کرد که اگر می خواهید پرواز کنید درهای آسمان باز شده است:
(إنَّ أبوابَ‏‌السَّماءِ تُفتَحُ فی أوَّلِ‌‏لَیلَةٍ مِن شَهرِ رَمَضانَ ولاتُغلَقُ إلى آخِرِ‌لَیلَةٍ مِنهُ؛ درهاى آسمان در شب اول ماه رمضان گشوده مى‌‏شود و تا آخرین شب این ماه بسته نمى‌‏شود.) (بحارالأنوار: ج 96، ص 344)
اما او کاری به آسمان نداشت و آن قدر خود را گرفتار زمین کرده بود که اصلا نفهمید که چه زمانی این فرصت تمام شده است .

صفحات: 1· 2

کنیم: «دلم را شکسته‌اند و حقم را ضایع کرده‌اند اما فقط و فقط برای تو می‌بخشم و دلم را از کدورت‌ها و کینه‌ها با کمک تو پاک می‌سازم چون تو را از عمق جان دوست دارم و جز شیرینی با تو بودن چیز دیگری را نمی‌خواهم. تمام امور جهان در دست توست. پس امور من نیز در دستان تو باشد که تو بهترین عادلان هستی».
در روز عید فطر، چه کسانی مزدشان را از خدا می‌گیرند؟
بزرگ‌ترین هدف بندگان مخلص خداوند در ماه مبارک رمضان آن است که بتوانند بخشش الهی را به کسب کرده و فرصتی برای جبران گذشته به دست آورند. مۆمنان واقعی در تلاشند تا در این ماه خود را بیش از گذشته به خداوند متعال نزدیک سازند و دست نیاز به سوی بی‌نیاز بلند کرده و از دریای عفو و کرم او جرعه نوشی به دست آورند. در این میان عید فطر را می‌توان روز عهد و پیمان با خالق نامید. روزی که مردمان روزه‌دار پس از شکر از ساحت ربوبیتش، به دلیل توفیق درک نزدیکی با حق، با او عهد می‌بندند که برای خوب بودن و خوب زیستن تلاش کنند. با او پیمان می‌بندند که پس از چشیدن طعم خوش پاک گشتن از گناه برای پاک ماندن زندگی کنند.
بهترین راه برای دریافت گذشت الهی
در دین اسلام واژه «دیگران» اهمیتی بس زیاد دارد. تأکید شده است برای دیگران دعا کنید تا دعای خودتان مستجاب شود. مواظبت از حق دیگران، بالاتر از حقوق الهی قلمداد شده‌اند. کمک به دیگران رضایت الهی را در پی دارد و شرکت کردن با دیگر اقشار جامعه برای انجام فرایض دینی و مذهبی، ارزشی بالاتر از عبادت فردی را داراست.
یکی از مهم‌ترین کاربردهای «دیگران» در مورد بخشش و گذشت است. در روایات اسلامی آمده است امام على (علیه‏السلام) گذشت را اوج بزرگواری‌ها معرفی کرده‌اند: «اَلعَفوُ تاجُ المَكارِمِ»[1] و پیامبر (صلى الله علیه و آله) فرموده‌اند: «مَن یَغفِر یَغفِرِ اللّه‏ُ لَهُ وَ مَن یَعفُ یَعفُ اللّه‏ُ عَنهُ»؛ «هر كس از خطاها درگذرد، خدایش از او درگذرد و هر كس گذشت كند خدا نیز از او گذشت كند».[2]
پیامبر (صلى‏ الله‏ علیه‏ و ‏آله) فرمودند: «مَن عَفا عَن مَظلَمَةٍ أَبدَ لَهُ اللّه‏ُ بِها عِزّا فِى الدُّنیا وَالخِرَةِ»؛ هر كس از ظلمى كه در حق او شده گذشت كند، خداوند به جاى آن در دنیا و آخرت به او عزّت مى‏بخشد»
حال می‌توان شاه‌کلید باز نمودن درب بخشش الهی را در یک عبارت خلاصه نمود و آن چیزی نیست جز «بخشیدن دیگران».
در طول سال اتفاقات زیادی در زندگی ما روی می‌دهد. برخی تلخ و برخی شیرین‌اند. برخی را خود ایجاد نموده‌ایم و برخی را بر ما تحمیل کرده‌اند. ممکن است در مواردی کاممان از سوی دیگران تلخ شده باشند و برخی خواسته یا ناخواسته زندگی را به کاممان تلخ کرده باشند. ممکن است کسی در جایی حقی از ما ضایع کرده باشد. حقی که شاید آن را به دلیل کوچک بودن فراموش کرده‌ایم و یا به دلیل بزرگی بودن، با گذشت مدت زمان مدید، تلخی آن همچون روز نخست کاممان را زهرآگین می‌سازد. چه خوب است در این موارد مثبت‌اندیش باشیم و تلخی‌ها را به خوشی تبدیل نماییم و تلخی ضایع شدن حق خود را به دریافت فرصتی برای بخشیده شدن از سوی خداوند مبدل سازیم.
با خدای خود نجوا کنیم: «دلم را شکسته‌اند و حقم را ضایع کرده‌اند اما فقط و فقط برای تو می‌بخشم و دلم را از کدورت‌ها و کینه‌ها با کمک تو پاک می‌سازم چون تو را از عمق جان دوست دارم و جز شیرینی با تو بودن چیز دیگری را نمی‌خواهم. تمام امور جهان در دست توست. پس امور من نیز در دستان تو باشد که تو بهترین عادلان هستی».
رسول اكرم (صلى‏ الله‏ علیه ‏و ‏آله) فرموده‌اند:
عید سعید فطر
«إِذا اوقِفَ العِبادُ نادى مُنادٍ: لِیَقُم مَن أَجرُهُ عَلَى اللّه‏ِ وَلیَدخُلِ الجَنَّةَ قیلَ: مَن ذَاالَّذى أَجرُهُ عَلَى اللّه‏ِ؟ قالَ: العافُونَ عَنِ النّاسِ»؛ «هنگامى كه بندگان در پیشگاه خدا مى‏ایستند، آواز دهنده‏اى ندا دهد: آن كس كه مزدش با خداست برخیزد و به بهشت رود. گفته مى‏شود: چه كسى مزدش با خداست؟ مى‏گوید: گذشت كنندگان از مردم».[3]
از این روست که پیروز حقیقی میدان درگیری‌ها و کدورت‌ها، کسی است که زودتر روی به سوی گذشت و عفو آورد. امام رضا (علیه السلام) می‌فرمایند:
«مَا التَقَت فِئَتانِ قَطُّ إِلاّ نُصِرَ أَعظَمُهُما عَفوا»؛ «هرگز دو گروه با هم رویاروى نشدند، مگر این كه با گذشت‌ترین آنها پیروز شد».[4]
زمانی که بحث و جدل میان افراد و گروه‌ها درمی‌گیرد، معمولا هر کس به دنبال آن است که به طریقی درستی سخن خویش را ثابت کرده و حق بودن خویش را بر همگان مسجل کند. تمامی فکر و ذکر افراد بر این امر متمرکز خواهد بود که راه بهتر و سریع‌تر را به دست آورند تا سخن خویش را به کرسی نشانند. کم‌اند کسانی که از حق خود بگذرند، کوتاه بیایند، بگذرند و آتش فتنه را خاموش سازند. کم‌اند کسانی که این گذشت کردن‌ها را برای چشیدن طعم واقعی پیروزی با خدا بودن وجهه همت خود قرار دهند. کم‌اند کسانی که باورمند باشند به سخن مولا و مقتدایشان امام علی (علیه السلام) که همه چیز را باید بخشید جز آنچه به دین خدا لطمه‌ای وارد سازد: «جازِ بِالحَسَنَةِ وَتَجاوَزعَنِ السَّیِّئَةِ ما لَم یَكُن ثَلَما فِى الدّینِ أَو وَهنا فى سُلطانِ السلامِ»؛ «(بدى یا خوبى را) به نیكى پاداش ده و از بدى درگذر، به شرط آن كه به دین لطمه‏اى نزند یا در قدرت اسلام ضعفى پدید نیاورد».[5]
عید فطر فرصت مناسبی است برای این بخشیدن‌ها. برای زدودن زنگار کدورت و کینه از دل‌ها. چه زیبا می‌شود که همه در این روز از حقوق کوچک و بزرگ خویش درگذرند تا مزد خویش را از خالق خوبی‌ها دریافت کنند. تا به عزت دنیا و آخرت دست یابند که پیامبر (صلى‏ الله‏ علیه‏ و ‏آله) فرمودند: «مَن عَفا عَن مَظلَمَةٍ أَبدَ لَهُ اللّه‏ُ بِها عِزّا فِى الدُّنیا وَالخِرَةِ»؛ هر كس از ظلمى كه در حق او شده گذشت كند، خداوند به جاى آن در دنیا و آخرت به او عزّت مى‏بخشد».[6]

پی نوشت ها:
[1]. غررالحكم، ج1، ص140، ح520.
[2]. نهج الفصاحه، ح 2768.
[3]. كنزالعمال، ج 3، ص 374، ح 7009.
[4]. كافى، ج 2، ص 108، ح 8.
[5]. غررالحكم، ج 3، ص 373، ح 4788.
[6]. امالى طوسى، ص 182.

زینب مجلسی راد

با مرورى كوتاه به سیره تربیتى ائمه اطهار علیهم السلام درمى‏یابیم كه آن بزرگواران از ماه مبارك رمضان به عنوان یك دانشگاه تربیتى بهره گرفته و با پرورش شاگردان و انسان هاى با استعداد در روز عید فطر هدایا و جوائز مادّى و معنوى به آنان عطا مى‏كردند و به این ترتیب این ماه را به یك آموزشگاه و كلاس پرورش روح و جسم و اخلاق تبدیل نموده و به پرورش یافته‏گان این مكتب در محدوده وسع و اختیاراتش نسبت به شایستگى افراد، عطایائى در نظر گرفته و آنان را تشویق مى‏كردند. در اینجا گوشه‏اى از سیره تربیتى و آموزنده امام سجاد علیه السلام را به روایت سید بن طاووس مى‏خوانیم:
امام صادق علیه السلام فرمود: شیوه حضرت على بن الحسین علیهماالسلام در ماه رمضان چنان بود كه هرگاه غلامان یا كنیزان آن حضرت خطائى را مرتكب مى‏شدند آنان را تنبیه نمى‏كرد. آن حضرت فقط خطاها و گناهان آنان را در دفترى ثبت كرده و تخلّفات هر كس را با نام و موضوع مشخص مى‏نمود. در آخر ماه همه غلامان و كنیزان را جمع كرده و در میان آنان مى‏ایستاد. آنگاه از روى نوشته تمام كارهاى خلاف آنان را كه در طول ماه رمضان مرتكب شده بودند برایشان گوشزد مى‏كرد و به تك تك آنان مى‏فرمود: فلانى تو در فلان روز و فلان ساعت تخلفى كردى و من ترا تنبیه نكردم! آیا به یاد مى‏آورى؟ مى‏گفت: بلى اى پسر رسول خدا! و تا آخرین نفر این مطالب را متذكر مى‏شد و آنان به اشتباهات و خطاهاى خود اعتراف مى‏كردند. آنگاه به آنان مى‏فرمود: «ارفعوا اصواتكم و قولوا یا على بن الحسین! انّ ربّك قد احصى علیك كلّما عملت كما احصیت علینا كلّما قد عملنا و لدیه كتابٌ ینطق علیك بالحقّ لا یغادر صغیرةً ولا كبیرةٌ ممّا اتیت الّا احصاها و تجد كلما عملت لدیه حاضراً… ؛ با صداى بلند بگوئید: اى على بن الحسین! پروردگارت تمام اعمال و رفتار تو را نوشته است چنان كه تو اعمال ما را نوشته‏اى. نزد خداوند نامه اعمالى هست كه با تو به حق سخن مى‏گوید و هیچ عمل ریز و درشتى را فروگزارى نمى‏كند و هرچه انجام داده‏اى به حساب آورده و تمام آنچه را كه انجام داده‏اى نزد او حاضر و آماده خواهى یافت، چنان كه ما اعمال خود را در نزد تو آماده و ثبت شده دیدیم. پس ما را ببخش همچنان كه دوست دارى خدا تو را ببخشد.
اى على بن الحسین! به یاد آر آن حقارت و ذلّتى را كه فرداى قیامت در پیشگاه خداى حكیم و عادل خواهى داشت. آن پروردگار عادل و حكیمى كه ذرّه‏اى و كمتر از ذرّه‏اى به كسى ظلم و ستم روا نمى‏دارد و اعمال بندگان را همچنان كه انجام داده‏اند به آنان عرضه خواهد كرد و حساب و گواهى خدا كافى است …
ببخش و عفو كن تا پادشاه روز قیامت از تو عفو كرده و درگذرد چنان كه خودش در قرآن مى‏فرماید: «ولیعفوا و لیصفحوا الا تحبّون ان یغفر الله لكم والله غفورٌ رحیمٌ(1) ؛ باید ببخشند و درگذرند. آیا دوست ندارید خداوند شما را بیامرزد؟ او خداوند آمرزنده و مهربان است.
عید فطر
امام سجاد علیه السلام این كلمات را براى خویش و غلامان و كنیزانش تلقین مى‏كرد و آنان با هم تكرار مى‏كردند و خود امام كه در میان آنان ایستاده بود و مى‏گریست و با لحنى ملتمسانه مى‏گفت: «ربّ انّك امرتنا ان نعفوا عمّن ظلمنا فقد ظلمنا انفسنا فنحن قدعفونا عمّن ظلمنا كما امرت فاعف عنّا فانّك اولى بذلك منّا و من المأمورین … ؛ پروردگارا، تو به ما فرمودى از ستمكاران خویش درگذریم و ما به راستى بر خود ستم كرده‏ایم. همان طور كه فرمودى، ما از كسانى كه ستم كرده‏اند درگذشتیم، تو هم از ما درگذر كه تو در عفو كردن از ما و از ماموران برترى. تو به ما فرمودى سائلى را از درگاه خود محروم نكنیم و هم اكنون ما سائلان و گدایان در آستانه در خانه‏ات زانو زده و احسان و عطاى تو را مى‏طلبیم، بر ما منّت بگذار و محروممان نگردان، كه تو در این كار شایسته‏تر از ما و از مأموران هستى. خدایا! من اكرام كردم تو هم به من اكرام كن و با اهل نعمت و مغفرت محشور نما اى صاحب احسان و كرامت.
پس از این برنامه عرفانى حضرت سجاد علیه السلام خطاب به غلامان و كنیزان خویش مى‏فرمود: من شما را عفو كردم، آیا شما هم من و بدرفتاری هاى مرا كه فرمانرواى بدى براى شما و بنده فرومایه‏اى براى فرمانرواى بخشاینده عادل و نیكوكار بودم، بخشیدید؟! همگى یكصدا مى‏گفتند: با این كه ما از تو جز خوبى ندیده‏ایم ترا بخشیدیم. آنگاه به آنان مى‏فرمود:
بگوئید خداوندا! از على بن الحسین درگذر! همان طور كه او از ما در گذشت، او را از آتش جهنم آزاد كن همان طور كه او ما را از بردگى آزاد كرد. آنان دعا مى‏كردند و امام سجاد علیه السلام هم آمین مى‏گفت. و در پایان مى فرمود: بروید، من از شما در گذشتم و آزادتان كردم به امید این كه خدا نیز از من درگذرد و آزادم كند.
در روز عید فطر چندان به آنها جایزه و هدایا مى‏بخشید كه از دیگران بى‏نیاز مى‏شدند. هر سال در شب آخر ماه مبارك رمضان در هنگام افطار حدود بیست بنده آزاد مى‏كرد و مى‏گفت: «انّ الله تعالى فى كلّ لیلةٍ من شهر رمضان عند الافطار سبعین الف عتیقٌ من النّار كلّاً قد استوجبوا النّار؛ خداوند متعال در هر شب ماه مبارك رمضان هفتاد هزار كس را از آتش جهنم آزاد مى‏كند كه همگى مستحق عذاب بوده‏اند آن حضرت هیچ بنده‏اى را بیش از یك سال به بندگى نمى‏گرفت. هرگاه كسى را در اول سال و یا در وسط آن مالك مى‏شد در شب عید فطر آزاد مى‏كرد. این عمل روش هر ساله او بود. بندگان سیاه را كه هیچگونه نیازى به آنان نداشت مى‏خرید و در عرفات بعد از مراسم عرفه همه را آزاد ساخته و هدایاى قابل توجهى را به آنان عطاء مى‏كرد.(2)
با توجّه به این روایت نسبتاً طولانى در مى‏یابیم كه رهبران الهى و پیشوایان معصوم ما چقدر در ترویج فرهنگ اسلامى و آموختن آن به انسانهاى تشنه معرفت تلاش نموده و نه تنها در ماه رمضان و عید فطر در آزادى جسم آنان مى‏كوشیدند بلكه افكار و اندیشه‏هاى آنان را نیز از بند جهل و غفلت و خرافه پرستى رها مى‏ساختند و بدین گونه بود كه تربیت یافتگان مكتب اهل بیت علیهم السلام از پستى ذلّت به اوج عزت مى‏رسیدند و بردگان گرفتار به رهبران جامعه و عارفان خداجوى مبدل مى‏گشتند. كه فهرست مفصلى از اینان را مى‏توان در كتابهاى رجالى، تاریخى و سیره مطالعه نمود.

پی نوشت ها:
1- سوره نور، آیه 22.
2- اقبال الاعمال، ص 260.

منبع:
مجله پاسدار اسلام، شماره 275 ، حجة‏الاسلام عبدالكریم پاك‏نیا .